BAŞKURT TOPLUMUNDA GELENEKSEL KADIN KOSTÜMLERİ


Özet Görüntüleme: 29 / PDF İndirme: 13

Yazarlar

  • Taner GÜR Erciyes Üniv.

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.10850465

Özet

Rusya Federasyonuna bağlı özerk Başkurdistan Cumhuriyetinde yaşayan Başkurt Türklerinin tarihi coğrafyası, Avrupa ve Asya’nın bağlantı noktası olan görkemli Ural Dağları ile Yayık (Ural) Nehri’nin bulunduğu 143.600 km2’yi kapsayan bölgedir. Yaklaşık dört milyon iki yüz bin nüfuslu cumhuriyette yaşayan günümüz Başkurtların köklü tarihi geçmişi ve kendine özgü sosyo-kültürel bir hayatlarının olduğu birçok ilgili tarihi kaynakta teyit edilmektedir. Başkurt Türkleri ile ilgili bilgi veren en eski tarihi kaynaklara bakıldığında; İbn Fadlan’ın 10. yüzyılda görevli olarak bu bölgeden geçerken tuttuğu notlar, yine Fransız seyyah Wilhelm Von Rubruk (12. yüzyıl), Türk seyyah Evliya Çelebi (17. yüzyıl), Rus yazar S. İ. Rudenko (19. yüzyıl) ve bu alanda önemli diğer bir araştırmacı olan Kuzeyev’in (20. yüzyıl) kaleme aldığı eserlerde Başkurtların genel folklorü ve giyim-kuşam tarzı hakkında günümüze ışık tutan bilgiler vermişlerdir.  Bu kapsamda geleneklerine sıkı sıkıya bağlı Başkurt toplumu ve diğer Türk soylu halklarda olduğu gibi toplumun ana unsuru konumundaki kadınların giyim-kuşam ve yansıttığı folklorik değerler kültürün devamlılığı için büyük önem arz etmektedir. Eski kadın giyim tarzına bakıldığında öz kültür ve bulunduğu coğrafi yaşamdan kalın izler taşıdığı rahatlıkla görülebilir. Bahse konu bu giysilerin hazırlanışında ayrıca yetenek ve yaratıcılık isteyen bir sanat ve zanaatın olduğu da aşikârdır.  Bu anlamda geleneksel kadın kostümü, üzerine işlenen geometrik şekiller ve takılan metal aksesuarların aynı zamanda öz kültür ve inançların harmanlanmasıyla ortaya çıkarttığı milli bir giysi olduğu söylenebilir. Bu çalışmada Türk soylu Başkurt kadınlarının geleneksel kıyafetleri üzerine taranan ilgili kaynaklar ışığında genel bir inceleme ve değerlendirme yapılacaktır.

Anahtar Kelimeler: İdil-Ural, Başkurtlar, Folklor, Geleneksel Kadın Kostümleri.

Yazar Biyografisi

Taner GÜR, Erciyes Üniv.

Dr, Tarih ABD.

Referanslar

Çelebi, Evliya. Evliya Çelebi Seyahatnamesi,VII. İstanbul: Yapı Kredi, 1985.

Çetin, Çulpan Zaripova. Alimcan İbrahimov’un Eserlerinde Tatar, Başkurt ve Kazak Türklerinin Kültürel Değerleri. Ankara: Bengü Yayınları, 2016.

Ergun, Metin. “Ural Batır, Akbuzat ve Köroğlu Destanları Arasındaki Benzerlikler”. Milli Folklor Dergisi 49 (2001), 13–15.

Görünür, Lale ve Ögel, Semra. “Osmanlı Kaftanları İle Entarilerinin Farkları Ve Kullanılışları”. İTÜ Dergisi 3/1 (2006), 59–68.

https://fashion-tr.decorexpro.com. “https://fashion-tr.decorexpro.com/kostyumy-nacionalnye/bashkirskij/#google_vignette”. 2023. Erişim 03 Aralık 2023. https://fashion-tr.decorexpro.com/kostyumy-nacionalnye/bashkirskij/#google_vignette

Https://kitaplong.ru/bashnationaldress-bash. “Başgort Milli Keyeme”. 2020. Erişim 11 Eylül 2020. https://kitaplong.ru/bashnationaldress-bash

Https://vk.com/bashkeieme. “https://vk.com/bashkeieme”. 2023. Erişim 02 Kasım 2023. https://vk.com/bashkeieme,

Huseyinova, Gülnur. “Başkurt Folklorunda Kız-Kuş Motifi”. Tarihten Bugüne Başkurtlar. İstanbul: Ötüken, Özyetkin,., 2008.

Kemaloğlu, İlyas. “Başkurt Tarihi”. Zeki Velidi Togan-İlmi Hayatı-Eserleri-Siyasi Faaliyetleri-Hatıralar. İstanbul: Kronik, 2021.

Ocakoğlu, Nuran. “Osmanlı Sarayı Kadın Giysileri Ve Günümüz Giysi Tasarımına Bir Uyarlama”. Ulakbilge Dergisi 6/30 (2018), 1537–1548.

Ovsyannikov, V.V. Fyedorov, V.K. Hisamitdinova, F.G. (ed.). İstoria Bashkir,VII (История башкирского народа, VII). Moscow: İzdatelstvo-Nauka, 2009.

Rubruk, Wilhelm Von. Moğolların Büyük Hanına Seyahat. ed. Ergin Ayan. İstanbul: Ayışığı, 2001.

Rudenko, İvanoviç Sergey. Başkurtlar. Konya: Kömen Yayınları, 2001.

İndir

Yayınlanmış

2024-03-22

Nasıl Atıf Yapılır

GÜR, T. (2024). BAŞKURT TOPLUMUNDA GELENEKSEL KADIN KOSTÜMLERİ. Türk Dünyası Kadın Araştırmaları Dergisi, 3(4), 13–19. https://doi.org/10.5281/zenodo.10850465