‘Diken Üstünde’: Şiddet ve Güvencesizliğin Kıskacında Sürdürülen Yaşamlar

Özet

Kadınların kamusal ve domestik alanlardaki gündelik yaşamlarını nasıl sürdüreceklerini belirleyen toplumsal cinsiyete dayalı ayrımcılık temelli çeşitli unsurlar vardır. Bunların en temel olanları şiddet ve güvencesizliktir. Özellikle ataerkinin kurumsallaştığı toplumlar, toplumsal düzen ve kurumsal yapılanmalar aracılığıyla kadınlara ve diğer dezavantajlı gruplara karşı yapısal ve kültürel şiddeti üretir. Doğrudan şiddetin önünü açan ya da meşrulaştıran yapısal ve kültürel şiddet, kadını sadece şiddetin kendisine değil, potansiyelinin korkusuna da maruz bırakır. Sosyal, hukuki ve ekonomik destek mekanizmalarına erişimde yaşanan eşitsizlikler ya da yetersizlikler sonucunda da kadınlar farklı şiddet biçimlerine daha açık hâle gelir. Sonucunda kadınlar sistematik olarak kırılganlaştırılmış yaşamlarını süreğen güvencesizlik ortamında sürdürülmeye çalışırlar. Zaman içerisinde normalleştirilmiş bir olağanüstü hâle dönüşen bu yaşam biçimi kadınları sürekli tetikte olmaya zorlar. Çalışmanın odağını oluşturan Leyla Emadi’nin Diken Üstünde isimli video çalışması, söz konusu şiddet ve güvencesizlik deneyimlerinin yarattığı sürekli huzursuzluk durumunu “diken üstünde yaşamak” metaforu üzerinde ele alır. Şiddetin yapısal ve kültürel boyutları ile güvencesizlik gibi konuları sanat aracılığıyla tartışmaya açar. Kadınların gündelik hayatlarında, domestik alanlarda dahi güvende hissetmelerinin neredeyse imkânsız duruma geldiği var oluş biçimini görünür kılar. Bir kadın olarak başını rahatça yastığa koyup uyuyamamanın ağırlığını paylaşır. Şiddet ve güvencesizliği bireysel bir deneyimin ötesinde kolektif bir travma alanına taşır. Bu bağlamda çalışmada, Diken Üstünde işi şiddetin görünmezleşen ve içselleştirilen boyutlarını açığa çıkarması ve estetik olduğu kadar politik bir sanat pratiği olarak ele alınmış ve yapısal ve kültürel şiddetin ürettiği toplumsal cinsiyet temelli güvencesizlik bağlamında değerlendirilmiştir.