Referans Nesnesinden Politik Aktöre: Kadınların Uluslararası Sistemde Siyasi Özneleşmesi

Özet

Kadınların uluslararası sistem içindeki yeri, uzun bir süre güvenlik, savaş, diplomasi ve dış politika gibi üst politika başlıklarında arka planda kalmıştır. Diğer bir deyişle kadınların siyasi hayattaki rolü, sınırlı temsil ve ikincil roller üzerinden şekillenmiştir. Ancak son yıllarda kadınların devlet yönetimi, dış politika, güvenlik politikaları ve uluslararası örgütlerin üst düzey karar alma mekanizmalarında daha görünür hale gelmesi, kadınların uluslararası siyasetteki konumunda önemli bir dönüşüm yaşandığını göstermektedir. Bu çalışma, söz konusu dönüşümü siyasi özneleşme kavramı çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın temel amacı, kadınların uluslararası sistemde yalnızca siyasi kararların konusu veya temsil edilen bir toplumsal kategori olmaktan çıkarak, uluslararası kararların üretiminde, siyasi gündemin belirlenmesinde ve uluslararası politikaların şekillendirilmesinde rol üstlenen siyasi özneler haline gelme sürecini ortaya koymaktır. Bu doğrultuda çalışma, kadınların uluslararası siyasetteki konumunu tekil bir ülke veya liderlik deneyimi üzerinden sınırlandırmak yerine, farklı siyasi sistem, ideolojik yönelim ve kurumsal yapılarda öne çıkan kadın liderlerin siyasi faaliyetleri üzerinden karşılaştırmalı bir görünüm sunmaktadır. Angela Merkel, Sanna Marin, Giorgia Meloni ve Ursula von der Leyen'in dış politika, güvenlik, uluslararası kriz yönetimi, çok taraflı diplomasi ve ulusüstü politika oluşturma süreçlerindeki rolleri, siyasi özneleşmenin farklı görünümlerini ortaya koymak amacıyla incelenmektedir. Çalışmada resmi politika belgelerine ek olarak liderlerin uluslararası karar süreçlerindeki faaliyetleri esas alınmıştır. Böylelikle kadınların uluslararası sistemde karar verici rolüne geçişi bahsi geçen liderler nezdinde somut bir düzlemde ele alınmaktadır. Çalışmada, kadınların uluslararası siyasetteki görünürlüğündeki artışı niceliksel bir temsil değişimi olarak değerlendirilmemektedir. Kadın liderlerin uluslararası karar alma süreçlerinde doğrudan rol üstlenmeleriyle birlikte niteliksel bir siyasi dönüşümün ortaya çıktığını ileri sürmektedir. Bu bağlamda kadınların siyasi özne statüsüne erişmesi, uluslararası sistemde elde ettikleri yeni konumdan karar alma süreçlerine aktif katılımına, siyasi arenada daha görünür bir niteliğe kavuşmalarından politik etki üretme kapasitelerine haiz olmalarına kadar uzanan geniş bir yelpazeyi ve dönüşüm sürecini kapsamaktadır.