Sanat Tarihinde Alp Bir Cumhuriyet Kadını: Halet Çambel

Özet

Cumhuriyet’in 29 Ekim 1923 tarihinde ilanı, Türkiye’de toplumsal, hukuki ve siyasi alanlarda köklü dönüşümleri beraberinde getirmiştir. Özellikle Mustafa Kemal Atatürk’ün vizyonu doğrultusunda kadın haklarına verilen hususi önem; 3 Mart 1924 tarihli Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile eğitimde fırsat eşitliğinin sağlanmasına ve kadınların eğitim sistemine dâhil edilmesine imkân tanımıştır. 1926 yılında kabul edilen Türk Medeni Kanunu ile resmi nikâh, tek eşlilik, boşanma ve miras gibi konularda kadın-erkek eşitliği tesis edilmiş; 1930, 1933 ve 1934 yıllarında kademeli olarak tanınan siyasi haklar sayesinde Türk kadını toplumda görünür, etkin ve egemen bir konuma yükselmiştir. Bu çalışma, Cumhuriyet’in sağladığı çağdaş imkânlar sayesinde yetişen, ilklerin öncüsü ve Türkiye’nin önde gelen bilim insanlarından Prof. Dr. Halet Çambel’in yaşamını ve arkeolojik çalışmalarını incelemeyi amaçlamaktadır. Üst düzey yetkinliğe sahip bir akademisyen olmasının yanında, Karatepe-Aslantaş Höyüğünde Türkiye’nin ilk açık hava müzelerinden birini kuran ve 1936 Berlin Olimpiyatları’nda eskrim dalında mücadele ederek olimpiyatlara katılan ilk Türk kadın sporcu unvanını kazanan Çambel’in bilimsel ve toplumsal mirası bütüncül bir yaklaşımla ele alınmıştır. Araştırmada doküman incelemesi yöntemi kullanılmış; Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi’ndeki arşiv belgeleri ile konuyla ilgili telif eserler metodolojik bir çerçevede analiz edilerek değerlendirilmiştir.