Orta Yaşlı Kadınlarda Algılanan Sosyal Destek ile Meme Kanseri Bilgi Düzeyleri Arasındaki İlişki
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.22826494Anahtar Kelimeler:
Kadın, Bilgi Düzeyi, Meme Kanseri, Sosyal DestekÖzet
Bu araştırma, orta yaş grubundaki kadınların algıladıkları sosyal destek düzeyi ile meme kanseri bilgi düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Tanımlayıcı, kesitsel ve ilişki arayıcı tipte planlanan çalışma, 25.11.2024–10.05.2025 tarihleri arasında Karabük il merkezindeki Aile Sağlığı Merkezlerine başvuran 30–65 yaş aralığındaki 336 kadın ile yürütülmüştür. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, Geniş Kapsamlı Meme Kanseri Bilgi Testi (GKMKBT) ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ) kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 41,06±9,58 olup, menopoz yaşı ortalaması 46,85±4,66 olarak belirlenmiştir. Kadınların GKMKBT toplam puan ortalaması 14,15±2,79 ile orta düzeyin üzerinde bulunurken, ÇBASDÖ toplam puan ortalaması 28,63±16,22 ile düşük düzeyde saptanmıştır. ÇBASDÖ toplam puanı ile GKMKBT’nin “Tedavi Edilebilirlik” alt boyutu ve toplam puanı arasında zayıf düzeyde ancak istatistiksel olarak anlamlı negatif ilişkiler belirlenmiştir. Buna karşın, “Genel Bilgi” alt boyutu ile algılanan sosyal destek arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Bulgular, meme kanserinin tedavi edilebilirliğine yönelik farkındalık arttıkça sosyal destek algısının azalabileceğini düşündürmektedir. Sonuç olarak, meme kanserine yönelik erken tanı ve farkındalık çalışmalarının yalnızca bilgi aktarımına değil, kadınların psikososyal gereksinimlerini ve sosyal destek mekanizmalarını da içeren bütüncül yaklaşımlarla planlanması gerektiği söylenebilir. Bu süreçte birinci basamak sağlık hizmetlerinde görev alan ebeler ve sağlık profesyonelleri önemli bir role sahiptir.
Referanslar
Başak, Ş. C. (2015). Üniversite öğrencilerinde meme kanseri bilgi seviyesi: Geniş Kapsamlı Meme Kanseri Bilgi Testi’nin geçerlik ve güvenirlik çalışması (Yüksek lisans tezi). Okan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Cancer Today. (2025). Breast cancer statistics. International Agency for Research on Cancer. https://gco.iarc.who.int/today/
Ceyhan, B., Atakır, K., & Özevci, G. (2022). Türkiye’deki kadınların meme kanseri tarama yöntemlerine yönelik farkındalıklarının incelenmesi. Dünya Sağlık ve Tabiat Bilimleri Dergisi, 5(2), 123–133.
Çidem, F., & Ersin, F. A. (2019). Kadınların sosyal destek ve öz etkililik algılarının meme kanseri erken tanı davranışlarına etkisi. Koç Üniversitesi Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi, 16(3), 183–190.
Çuvadar, A., Ertürk Balcı, E., Ovezova, M., Habergötüren, T., & Çuvadar Baş, Y. (2025). 40–69 yaş arası kadınlarda meme kanseri korkusu ile farkındalık arasındaki ilişki: Kesitsel bir çalışma. Journal of Health Sciences Studies, 8(2), 109–124.
Çuvadar, A., Gedikli, G., Can, B., & Demirtaş, Z. (2024). Üreme çağındaki kadınlarda algılanan sosyal destek düzeyi ve yaşam doyumu arasındaki ilişki. Ebelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(3), 523–531.
Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203771587
Eker, D., & Arkar, H. (1995). Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeğinin faktör yapısı, geçerlilik ve güvenirliği. Türk Psikologlar Dergisi, 10(34), 45–55.
Faul, F., Erdfelder, E., Lang, A.-G., & Buchner, A. (2007). G*Power 3: A flexible statistical power analysis program for the social, behavioral, and biomedical sciences. Behavior Research Methods, 39(2), 175–191.
Genç, N. (2024). Orta yaşlı kadınlarda meme kanseri taramalarına katılımı etkileyen faktörler (Yüksek lisans tezi). Atatürk Üniversitesi, Erzurum.
Gharaibeh, M., Al-Obeisat, S., & Hattab, J. (2010). Severity of menopausal symptoms of Jordanian women. Menopause, 13(4), 385–394.
Göçgeldi, E., Açıkel, C. H., Hasde, M., Aygut, G., Çelik, S., Gündüz, İ., & Deniz, C. (2008). Ankara-Gölbaşı ilçesinde bir grup kadının kendi kendine meme muayenesi yapma konusundaki tutum ve davranışlarının belirlenmesi. Fırat Tıp Dergisi, 13(4), 261–265.
International Agency for Research on Cancer. (2012). Breast cancer: Estimated incidence, mortality and prevalence worldwide. https://globocan.iarc.fr/Pages/fact_sheets_cancer.aspx?cancer=breast
Kayan, S., & Çınar, İ. Ö. (2019, Ağustos). Kadınların meme kanseri bilgi düzeyleri ile meme kanseri korkuları arasındaki ilişki. 3. Uluslararası 21. Ulusal Halk Sağlığı Kongresi, Türkiye.
Keten, H. S., Yıldırım, F., Ölmez, S., Üçer, H., & Çelik, M. (2014). Knowledge, attitudes and behavior about breast cancer in women presenting to Early Cancer Diagnosis, Screening and Education Centre in Kahramanmaraş, Turkey. European Journal of Therapeutics, 20(3), 212–216.
Koçak, D. Y., Kaya, İ. G., & Aslan, E. (2017). Klimakterik dönemindeki kadınların algıladıkları sosyal destek düzeyi ve etkileyen faktörler. JAREN, 3(2), 66–72.
Kozan, R., & Tokgöz, V. (2016). Türkiye’de meme kanseri farkındalığı ve tarama programı. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(4).
Kurt, G., & Arslan, H. (2020). Kadınların menopoz döneminde yaşadıkları sağlık sorunları ve baş etme yöntemleri. Çukurova Medical Journal, 45(3), 910–920.
Lepore, S. J., & Coyne, J. C. (2006). Psychological interventions for distress in cancer patients: A review of reviews. Annals of Behavioral Medicine, 32, 85–92.
Savcı, A. B. (2006). Kanserli hastalarda yaşam kalitesini ve sosyal destek düzeyini etkileyen faktörler (Yüksek lisans tezi). Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Erzurum.
Schober, P., Boer, C., & Schwarte, L. A. (2018). Correlation coefficients: Appropriate use and interpretation. Anesthesia & Analgesia, 126(5), 1763–1768. https://doi.org/10.1213/ANE.0000000000002864
Secginli, S. (2012). Mammography self-efficacy scale and breast cancer fear scale: Psychometric testing of the Turkish versions. Cancer Nursing, 35(5), 365–373. https://doi.org/10.1097/NCC.0b013e3182331a9a
Silva, I. T., Griep, R. H., & Rotenberg, L. (2009). Social support and cervical and breast cancer screening practices among nurses. Revista Latino-Americana de Enfermagem, 17(4), 514–521. http://www.scielo.br/pdf/rlae/v17n4/13.pdf
Stager, J. L. (1993). The comprehensive breast cancer knowledge test: Validity and reliability. Journal of Advanced Nursing, 18(7), 1133–1140.
Şentürk, Ş., & Kara, M. (2010). Menopoz dönemindeki kadınlarda üriner inkontinans prevalansı ve risk faktörleri. Van Tıp Dergisi, 17(1), 7–11.
Taylan, S., & Çelik, G. K. (2020). Ailesel meme kanseri öyküsü olan ve olmayan kadınlarda meme kanseri tanılama davranışları. Çukurova Medical Journal, 45(4), 1467–1475.
Tünel, M., Vural, A., Evlice, Y. E., & Tamam, L. (2012). Meme kanserli hastalarda psikiyatrik sorunlar. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, 21(3), 189–219.
UICC. (2022). GLOBOCAN 2022: Latest global cancer data. https://www.uicc.org/news-and-updates/news/globocan-2022-latest-global-cancer-data-shows-rising-incidence-and-stark
Zimet, G. D., Dahlem, N. W., Zimet, S. G., & Farley, G. K. (1988). The Multidimensional Scale of Perceived Social Support. Journal of Personality Assessment, 52, 30–41.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Maral OVEZOVA, Ayşe ÇUVADAR, Yeter ÇUVADAR BAŞ
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
